The Promised Land

Image

I have spent the last month in Albania for my research, and I will be here for another two months. I am only just beginning to get to know Bathore, and it is a multi-faceted place, but my first impressions are of a working, living community that is sitting on the edge between the formal city and the informal city. Some housing is now legal, but most of it seems to be in the process of legalisation – a lengthy, bureaucratic procedure that lasts years and depends upon the political climate.

This neighbourhood really does represent the vast and rapid (sub)urbanisation (or ‘Bathorisation’) of Albania. Hastily built by thousands of migrants from the north, it was constructed with their sweat, their time and their money upon the stepped land of a collective dairy farm. Recalling Bathore in the early 90s one resident told me: “There was only 60 houses in all Bathore and in Kamza there was only the blocks of communist flats and nothing else. It was a field”.

In my first interviews in Bathore, I hear the same word when I ask about their background and why they came to Bathore: ‘Pune!’ But also a new life, education for their children, and for freedom from the grip of the mountains; from the harsh winters and the violence that ensued post-communism. But the first settlers came to a place with its own hardships, lacking water and electricity.

Although from diverse backgrounds, their pride in their new community embraces the place. As one resident commented: “We came here to build something good”. This is a place built upon co-operation: “About 35 people from my country, from my village, helped me the build my home. They helped, without money, just helped”. It is clear that with no assistance from the government the people had few options but to build their own housing: “Only the community has helped build this community” one resident mentioned. Therefore for many Bathore offers them the opportunities that they lacked in the northern villages, it has become “the promised land” for some, and the sense of ownership they feel for the place runs deep.

Talking to people in Tirana about my research in Bathore, I sometimes feel that I might as well be researching on Mars. Bathore is less than 30 minutes away by bus yet it seems that there is a real psychological boundary between the two places. Bathore might have been built slightly haphazardly but it is a tight, harmonious community set in a beautiful location sheltered by the mountains; part rural, part urban where hens run wild and goats, sheep and cows graze.

It was built in the context of a country coming to terms with its past, and with a government that could not provide for its citizens. For me, it is the physical embodiment of a place built by people for people; upon human aspiration for a better life and that is why there is much we in the UK can learn from Bathore.

 

Jam studente e doktoraturës nga Britania dhe e kuptoj se ju mund të mbeteni pak të habitur po t’ju them se teza ime ka të bëjë me Bathoren – po, po, me Bathoren afër Kamzës. Pra, doktorata ime përpiqet të tregojë se ne në Britani mund të mësojmë shumë nga Bathorja juaj. Përse? Sepse Bathorja ka tashmë një traditë të çmuar: ndërtimin e shtëpive nga vetë banorët. Tek ne në Britani është e padëgjuar që njerëzit të marrin pjesë në ndërtimin e shtëpive ku do të banojnë vetë, prandaj unë dua që me njohuritë e mia për Bathoren të motivoj ngritjen e një modeli të ngjashëm në qytetin Newcastle upon Tyne.

Unë studioj në departamentin e Gjeografisë Humane të Universitetit Durham dhe erdha në Shqipëri para disa javësh. Sapo kam filluar të njihem me Bathoren, por do të rri edhe dy muaj kështuqë do të kem rast të krijoj një ide më të mirë. Përshtypja ime e parë është se Bathorja qëndron në kufirin mes qytetit formal dhe atij informal, por ky është gjithsesi një komunitet i gjallë ku punohet. Disa shtëpi tashmë janë legalizuar por shumica janë në proces dhe ky është një proces i zgjatur burokratik që mund të kërkojë vite dhe që, për më tepër, varet shumë nga klima politike.

Kam mësuar se Bathorja është tashmë e famshme në Shqipëri, aq e famshme saqë ekziston edhe fjala “bathorizim” për të përshkruar dukurinë e ndërtimit të shpejtë dhe masiv të periferive urbane në këtë vend. Bathorja u ndërtua me nxitim nga mijëra emigrantë të ardhur nga veriu. Ajo u krijua me djersën, kohën dhe paratë e tyre në tokën e një kooperative blegtorale të kohës së komunizmit. Në fillim të viteve 90, pamja këtu ishte krejt ndryshe. “Në të gjithë Bathoren kishte a s’kishte 60 shtëpi,” – më tregoi një banor i vjetër. Në Kamëz ishin vetëm pallatet e komunizmit dhe asgjë tjetër. Ishte krejt fushë.”

Kur flas me njerëzit e Bathores, ata më përsërisin të njëjtën arësye se përse erdhën këtu: “për punë”. Por erdhën edhe për një jetë të re, për të arsimuar fëmijët, për të shpëtuar një herë e mirë nga ashpërsia e maleve, nga dimrat e rreptë dhe nga dhuna që shoqëroi rënien e komunizmit. Në fillim nuk ishte e lehtë, sepse Bathorja ishte një vend i vështirë, ku mungonte uji dhe dritat.

Këta janë njerëz me prejardhje shumë të ndryshme, por ndihen krenarë për komunitetin e tyre të ri. “Erdhëm këtu për të ndërtuar diçka të mirë,” më tregoi njëri. Çdo gjë e ndërtuam në bashkëpunim me njëri-tjetrin. “Nja 35 vetë nga fshati im më ndihmuan të ndërtoja shtëpinë dhe gjithçka e bënë pa para, falas.”

Duke mos patur ndihmën e qeverisë njerëzit nuk kishin mundësi tjetër veçse t’i ndërtonin vetë shtëpitë. “Vetë komuniteti e ndërtoi komunitetin,” më tha një banor tjetër.

Kështu, për shumë njerëz, Bathorja ofron shanse që ata nuk mund t’i mendonin në fshatrat e tyre veriorë. Për disa ajo është bërë “toka e premtuar”, por kryesorja është se ata kanë tani një ndjenjë të thellë pronësie për këtë vend.

Kur u them njerëzve në Tiranë se po bëj një studim për Bathoren, disave u duket se po u flas për planetin Mars. Bathorja është jo më shumë se 30 minuta larg me autobus nga Tirana, por distanca psikologjike është tepër e madhe. Vërtet Bathorja është ndërtuar pa ndonjë plan të qartë, por ajo formon sot një komunitet të lidhur ngushtë dhe që jeton në harmoni. Jo vetëm kaq. Ajo ndodhet në një vend të bukur, të mbrojtur nga malet. Është pjesërisht fshatare dhe pjesërisht urbane, ku pulat e gjelat bredhin në qejf të tyre dhe ku shikon plot dhen e dhi që kullosin.

Bathorja u ndërtua kur Shqipëria rrekej të linte pas të kaluarën dhe kur qeveria nuk ia dilte dot të plotësonte kërkesat e qytetarëve.

Nuk e di se si mund ta ndjeni ju Bathoren, por për mua ajo është mishërimi fizik i një vendi të ndërtuar nga populli për popullin, me aspiratën njerëzore për një jetë më të mirë.

Prandaj ka aq shumë gjëra që ne në Britani mund të mësojmë nga Bathorja.

 

Thanks to Ilir Ikonomi for the translation of this piece.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: